Tanım : Yakıttan elde ettiği ısı
enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere motor denir.
Yakıtlarına göre motorlar, Dizel-Benzin-LPG li olmak üzere
ayrılırlar. Benzinli motorun yakıtı benzin; Dizel motorun
yakıtı Mazot (motorin); LPG'li motorun yakıtı ise LPG
gazıdır. Soğutma sistemine göre motorlar, su soğutmalı ve
hava soğutmalı diye ikiye ayrılır. Yanma sistemine göre
motorlar, içten yanmalı ve dıştan yanmalı diye ikiye ayrılır.
Araçlardaki motorlar içten yanmalı motorlardır. İçten yanmalı
motorlar ise, mazot, benzin ya da motorin yakarlar.
Motorlar, çalışma zamanlarına göre, iki zamanlı ve
dört zamanlı motorlar diye ikiye ayrılır. Silindir diziliş
şekillerine göre motorlar sıra tipi, v tipi, yıldız tipi,
boksör tipi şeklindedir Benzinli motorlarda ateşleme,
sıkıştırılmış benzin-hava karışımının buji ile ateşlenmesi ile
olur. 4 zamanlı motorlarda 4 zaman, sırası ile şöyledir:
Emme, sıkıştırma, ateşleme (veya genişleme; iş zamanı da
denir), egzost. *Enjektörlerden püskürtülerek ateşleme
yapılan motorlarda yakıt olarak motorin
kullanılır. *Katalitik konvektör kullanılan araçlarda yakıt
olarak, kurşunsuz benzin kullanılır. *Motorun bazı
parçaları şunlardır: marş motoru, piston, segman, piston kolu,
silindir kapağı, supap kapağı, eme manifoltu, egzost
manifoltu, silindir gövdesi, silindir gömleği, karter, conta,
külbütör, emme supabı, egzost supabı, supap iteceği, krank
mili, kam mili, volan dişlisi, eksantrik dişlisidir.
*Dizel motorda ise bunların dışında, mazot pompası
(enjeksiyon pompası) ve enjektör de bulunur. *Benzinli
motorlarda, üsttekilerin dışında karbüratör, benzin pompası,
buji, distribütör, bobin vardır.
DİZEL MOTORA
AİT BAZI BİLGİLER
Dizel motorlarda silindire sadec
hava doldurulur ve yanma sıkıştırılmış havanın üzerine
enjektörden yakıt püskürtülmesiyle sağlanır.
*Dizel
motorların yakıt sisteminde günlük yaplacak işlerden biri
mazot-su ayırıcısı veya filtre ya da yakıt deposundan yakıt
sisteminin suyunun alınmasıdır.
*Dizel motorlarda yanma
enjektörden yakıt püskürtmekle olur. Enjektörler kendilerine
enjeksyon pompasından gelen mazotu silindirlerdeki
sıkıştırılmış havanın içine püskürterek yanmayı
sağlarlar.
*Enjeksiyon pompası, besleme pompası ile depodan
gelen yakıtı basınçlı olarak enjektörlere yollar.
Dizel
motorun çalışmamasının bir nedeni, hava yapmış olmasıdır. Hava
yapmanın nedenleri:
-yakıtın bitmesi,
-boru ve
rekorların gevşemesi,
-yakıt borularının
sökülmesi,
-filtrenin temizlenmesi veya
değişmesidir.
*Dizel motorlarda egzost dumanı siyah
çıkıyorsa yakıt pompasına, enjektöre ve hava filtresine
bakılır. Ayrıca dizel motorlarda marş yapıldığında marş motoru
dönüyor ancak motor çalışmıyorsa yakıt filtresi de takılı
olabilir.
*Özellikle soğuk havalarda dizel motoru kolay
çalıştırabilmek için kızdırma bujileri
kullanılır.
ATEŞLEME
SİSTEMİ
Benzinli motorun ateşleme siteminin bazı
önemli parçaları şunlardır:
Akü, kontak anahtarı,
endüksiyon bobini, distribütör, buji ile distribütör içinde
bulunan platin takımı, alçak yüksek gerilim kabloları
kondansatör, tevzii makarasıdır.
*Benzinli motorlarda
bujinin görevi ateşlemeyi sağlamaktır. Benzinli motorlarda
bulunan distribütör' ün en önemli görevleri endüksiyon
bobininden gelen yüksek voltajı bujilere dağıtmanın yanı sıra,
platin ve meksefe yardımıyla yüksek voltajın oluşumunu
sağlamak, ayrıca tevzii makarasıyla da elektrik dağıtımını
sağlamaktır.
*Endüksiyon bobini aküden gelen voltajı 15.000
- 25.000 volta çıkarır.
*Bujilere ateşleme sırasına göre
akım dağıtan distribütördür. Motor çalışmazken kontak
anahtarı, ateşleme durumunda açık unutulursa platin ya da
bobin yanabilir.
*Aracın belirli bir km.'sinden sonra bazı
parçaları değişmelidir. Bunlardan biri platin ve bujidir.
Ateşleme sistemi ayarlarından biri buji ayarı ve diğeri ise
platin ayarı ile avans ayarıdır.
*Platin meme yapmış ise
meksefe (kondansatör) yanabilir. Platin meme yaparsa
zımparayla temizlenir.
*Motorun çalışması sarsıntılı ise,
sebebi buji kablolarından birinin çıkmış olması olabilir.
*Benzinli bir motorda normal yanma olmamasının
sebeplerinden biri bujilerin normal ateşleme yapmaması,bir
diğeri de platin ayarının bozuk olması ayrıca bujilerin kurum
bağlanmış olmasıdır.
*Bujiler ayarsız ve aşınmış ise motor
çekişten düşer.
*Buji ayarları yanlış yapılmış bir aracın
egzost dumanı siyahtır.
Motorun egzost undan siyah duman
çıkması durumunda karışım oranı da kontrol
edilmelidir.
YAKIT
SİSTEMİ
Benzinli motorun yakıt sisteminin
parçalarından bazıları şunlardır:
Yakıt deposu, yakıt
pompası, yakıt göstergesi, karbüratör, hava filtresi, emme
manifoltu.
Dizel motorun yakıt sisteminin parçalarından
bazıları şunlardır: yakıt deposu, besleme pompası, mazot
filtresi, enjeksiyon pompası, enjektör, ısıtma kızdırma
bujileri, yakıt göstergesi.
Hava filtresinin görevi,
karbüratöre giren havayı süzmek ve sessiz emiş sağlamaktır.
Hava filtresinin tıkanmasını önlemek için basınçlı hava ile
temizlemeliyiz. Öte yandan, hava filtresi tıkalı olan motor
zengin karışımla çalışır. Filtre yine de temizlenmeden motor
hala çalıştırılırsa motor boğulur.
Karbüratör, emme
manifoltu üzerindedir ve sadece benzinli motorlarda olur.
Benzin-Hava karışımını ayarlar. Karbüratörün karıştırma oranı
1/15'tir.
Jikle devresinin görevi, soğuk havalarda motorun
çabuk çalışmasını sağlamaktır. Jikle devresi karbüratörde
bulunur. Jikle kelebeği, karbüratörün hava giriş deliği önünde
bulunur.
Yağ filtresi yağı süzer ve temizler.
*Silindir içindeki yanmış gazlar egzost manifoltu ile
dışarı atılır.
Egzost susturucusu, basınçlı olarak çıkan
yanlış gazların sesini azaltır. Eğer aracın egzost undan fazla
ses çıkıyorsa susturucu patlak olabilir.
*Supap ayarı, en
önemli motor ayarlarından biridir. Soğuk ve sıcak ayar olarak
ikiye ayrılır.
*Bir aracı kış şartlarına hazırlarken en
önemli noktalardan biri hava filtresini kışlık pozisyona almak
ve otomatik jikle kışlık pozisyonuna çevirmektir.
*Araçta
yakıt ikmali yapılırken motor stop edilir.
*Ayağımızı gaz
pedalından çeksek bile motorun hala çalışmasını sağlayan devre
rölanti devresidir.
*Yakıtın içinde toz-su-pislik vs.
varsa motor tekleyerek çalışır.
*Yakıt sistemi
ayarlarından biri rölanti ayarıdır.
*Boğulmuş bir motoru
çalıştırmak için gaz pedalına sonuna kadar basılarak marş
yapılır. Motor ısınıca stop ediyorsa karbüratöre de
bakılmalıdır.
Araç kullanırken yakıt tasarrufu için
-Hava filtresi temizlenmeli,
-Karbüratör ayarları
yapılmalı,
-Jikle devresi açık unutulmamalıdır,
-Rölanti
yüksek olmamalıdır,
-Eskimiş bujiler
temizlenmeli,
-Lastik hava basınçları normal
olmalıdır,
-Fren ayarlarının sıkı olmaması,
-Uygun
viteste gidilmesi,
-Debriyaj kaçırması
olmamalıdır,
-Saatte 90/100 km hızın geçilmemesi
gerekmektedir
Aracın fazla yakıt yaktığını anlamak için
eksozuna bakılır. Eğer egzost rengi siyahsa fazla yakıt
yakıyor olabilir.
YAĞLAMA
SİSTEMİ
Yağlama sisteminin
parçaları:
Karter-yağ pompası, Filtre, Gösterge, Seviye
çubuğu, Yağ kanallarıdır.
Motorda yağın bazı
görevleri:
Sürtünmeyi azaltmak, Aşınmayı önlemek,Silindir
ve segmanlar arası boşluğu doldurup sızdırmazlığı sağlamak,
Soğutmaya yardımcı olmak, Aşınmadan dolayı oluşan pislikleri
temizlemektir.
Karterin önemli görevlerinden
bazıları:
Motor bloğunun altını kapatmak ve yağa depoluk
etmektir.
Araçta motor yağı kontrol edilirken kontak
anahtarı kapatılır ve 4-5 dakika beklenir. Yağ ölçümü
yapılırken araç düz durumda olmalıdır. Yağ seviyesi yağ
çubuğuyla ölçülür, ve yağın seviyesi yağ çubuğunun iki çizgisi
arasında olmalıdır. Yağ seviyesi normalin çok altında iken
motor çalıştırılırsa motor ısınır ve yanar.
*Motor yağı
değiştirilirken motor sıcak olmalıdır.
*Motorlarda
genellikle 20-50 W numara motor yağı kullanılır. Motorun yağı
karterin altındaki tapa açılarak boşaltılır. Yeni motoryağı
ise süpap muhafaza kapağı üzerindeki kapaktan doldurulur.
*Motor yağı ve yağ filtresi belli km'lerde mutlaka
değiştirilmelidir.
Motorda yağ basıncı yoksa, Yağ yok,
Filtre tıkalı, Yağ pompası arızalı,ya da yağ müşiri
arızalı olabilir.
Motorun yağ eksiltmesinin
sebeplerinden bazıları:
Karter contasının yırtılması,Sekman
ya da silindirlerin aşınması, Karterin delik
olmasıdır.
*Yağ yakan motorun eksoztundan mavi duman
çıkar.
*Marşa basılıp motor çalıştırıldığında yağ
lambasının sönmesi gerekir.
*Motor çalıştığı sürece
yağlamanın olup olmadığı motor yağ göstergesinden takip
edilebilir.
*Motor çalışırken yağ göstergesinde anormallik
görülürse motor hemen durdurulur.
SOĞUTMA
SİSTEMİ
Su ile soğutma sisteminin bazı
parçaları:
Radyatör, Vantilatör, Devir daim pompası,
Termostat, Hararet (ısı) gösterici, Hararet (ısı)
müşiri,
İlave su kabı, Fan motorudur.
Radyatör, soğutma
suyuna depoluk eder. radyatörün altında su boşaltma musluğu
vardır.
*Termostat silindir kapağı su çıkışındadır. Motorun
sıcaklığını çalışma sıcaklığında sabit tutar.
*Devir daim
pompası vantilatör kayışından hareket alır. Radyatördeki soğuk
suyu su kanallarına yollar.
*Hava soğutmalı motoru, su
soğutmalı motordan ayıran özellik hava soğutmalı motorda
radyatör ve su pompasının olmamasıdır.
*Vantilatör kayışı
V şeklindedir. Kayış gerginliği 1-1,5 cm civarında olmalıdır.
Vantilatör kayışı hareketini krank mili kasnağından alır ve
vantilatör kayışı devir daim pompası ve alternatörü (şarj
dinamosunu) çalıştırır. Vantilatör kayışı koparsa motor
hararet yapar.
Soğutma sisteminde su
azalıyorsa;
Silindir kapak contası arızalı veya radyatör
delik, Radyatör kapağı bozuk, Radyatör hortum ve kelepçeleri
arızalı veya delik, Kalorifer hortumları delik veya Termostat
arızalı olabilir.
Motorun hararet yapmasının
nedenleri:
-Radyatör peteklerinin tıkanması,
-Radyatörde
suyun azalması,
-Vantilatör kayışının gevşek veya kopuk
olması,
-Termostatın arızalı olması,
-Motor yağının
azalması,
-Motor soğutma suyu kanallarının tıkalı
olması,
-Uygun vites ve hızda gidilmemesi,
-Otomatik
fanın arızalı olmasıdır.
*Radyatöre konacak suyun seviyesi
peteklerin üzerinde olmalıdır.
*Çok sıcak motora rölantide
çalışırken ılık ve kireçsiz su konur.
*Motor bloğundaki su
kanalları pastan ya da kireçten tıkanmış ise motor fazla
ısınır.
*Su olduğu halde motor fazla ısınıyorsa, termostat
arızalıdır.
*Donmayı önlemek için radyatöre antifriz ilave
edilir.
*Termostatı sökülmüş motor, gereğinden soğuk
çalışır aşınmalar artar ve verim düşer.
*Motorun çok sıcak
çalıştırılması motoru çekişten düşürür.
*Motor çok sıcakken
radyatöre soğuk su konursa silindir kapağı ve blok
çatlayabilir.
*Çok sıcak bir motorda radyatör kapağı ıslak
bir bezle tutulup hafifçe gevşetilir ve buhar tamamen atılınca
radyatör kapağı açılır.
*Araçta ısı (hararet) göstergesi
çalışmıyorsa ısı müşiri arızalı olabilir.
*Motor,
çalıştıktan sonra çalışma sıcaklığına gelmiyorsa kalorifer
hortumlarında kaçak olabilir.
*Motor ısısının aniden
yükselmesinin sebebi kayış kopması
olabilir.
MARŞ SİSTEMİ
Marş sistemi
motora ilk hareketi verir.
Parçaları:
-Akü,
-Kontak
anahtarı,
-Marş motoru,
-Volan dişlisidir.
Marşa
basıldığında marş motorunun dişlisi volanın üzerindeki
dişlilerle kavranır ve volanı döndürür.Volan da krankı
döndürerek, motora gerekli ilk hareketi verir.
Marş
durumunda marş motoru hiç dönmüyorsa:
Akü bitik,
Akü
kutup başları gevşek,
Akü kutup başları oksitli,
Marş
otomatiği arızalı,
Marş motoru sargıları arızalı ya da
sigortası atık olabilir.
*Motor çalışırken marş yapılırsa
volan dişlisi, marş motoru ve marş dişlisi zarar
görür.
*Marşa basıldığında marş motoru dönmez, korna da
çalmaz ise sorun aküde-kutup başlarında olabilir.
*Akü
başka bir aküyle takviye yapılacaksa her iki akünün (+) kutup
başları (+) kutup başlarıyla, (-) kutup başları ise (-) kutup
başlarıyla birleştirilir. Her iki akünün de voltajı aynı
olmalıdır.
*Dijital göstergeli araçlarda akü takviyesi
yapılmaz.
*Marşa basma süresi 10-15 saniyedir. Fazla
basılırsa akü biter.
*Marş yapıldığında tık diye bir ses
gelip, marş motoru çalışmıyorsa akü kutup başları gevşek
olabilir.
*Vantilatör kayışı hareketini volan kasnağından
alır ve pervaneyi -devir daim pompasını- şarj dinamosunu
çalıştırır. Kayış koparsa vantilatör pervanesi - devir daim
pompası ve şarj dinamosu.
ŞARJ
SİSTEMİ
Şarj sistemi, motor çalışmaya başladığı
andan itibaren aracın elektrik ihtiyacını karşılar ve aküyü
şarj eder.
Şarj sisteminin
parçaları:
Alternatör,
Konjektör (regülatör),
Şarj
lambası,
Vantilatör kayışıdır.
Alternatör, krank mili
kasnağından vantilatör kayışı ile aldığı mekanik enerjiyi
elektrik enerjisine çevirir. Bazı araçlarda alternatör değil,
şarj dinamosu bulunur.
Konjektör (regülatör), alternatörün
ürettiği elektriğin volt ve akımını ayarlar. Aracın devri
arttıkça alternatörden çıkan akım ve voltajı ayarlar, tesisata
ve aküye gönderir.
Şarj lambası, şarj sisteminin
çalışmadığını ikaz eder. Yani alternatör, konjektör vs.
arızasını belirtir.
*Bir araç için gerekli elektrik
enerjisini şarj sistemi sağlar.
*Akü, motor çalışmazken
ışık ve özel elektrikli alıcılatrı besler.
*Vantilatör
kayışı çok sıkı ise alternatör yatakları
bozulabilir.
*Vantilatör kayışının koptuğu "ilk olarak"
şarj ikaz lambasından anlaşılır.
*Motor çalışırken
ayağımızı gaz pedalından çekince far ışıkları zayıflıyorsa akü
zayıflamış olabilir.
*Motor çalıştığı halde şarj ikaz
lambası yanıyorsa vantilatör kayışı gevşek olabilir ya da
alternatör kablo bağlantıları gevşek veya alternatör kömürü
aşınmış olabilir.
Aracın durdurulup kontağın hemen
kapatılması gereken hallerden bazıları:
- Şarj ikaz
lambasının yanması.
- Motordan ani bir sarsıntı ya da ses
gelmesi.
- Yağ lambalarının yanmasıdır.
*Konjektör ayarı
bozuksa akünün su kaybı çok olur.
*Araçta ampuller sık sık
patlıyorsa veya akü su kaybı fazlaysa veya konjektör arızalı
olabilir.
*Marşa basılıp motor çalıştığında şarj ikaz
lambası sönmelidir. AYDINLATMA VE İKAZ
SİSTEMİ
Aydınlatma sisteminde, sigortalar,
kablolar, farlar, park lambası, sis lambası, plaka lambası,
gösterge lambası, iç aydınlatma lambası, bagaj aydınlatma
lambası, gibi lambalar vardır.
İkaz sisteminde, sinyaller,
fren ikaz lambaları, geri vites lambası, korna
bulunur.
*Her elektrik elemanı gibi araçlarda bulunan
aydınlatma ve ikaz sistemi gibi elektrikli devrelerde
de:
akü, kablolar, kablo bağlantıları, sigortalar, açma
kapama düğmeleri ya da kolları, ve alıcı olarak da ampuller
bulunmaktadır.
Bu sistemlerin en önemli
arızaları:
-kısa devre,
-kablo kopukluğu,
-akü
bitmesi,
-akü kutup başı oksitlenmesi veya akü kutup başı
gevşekliği,
-ampul yanması,
-sigorta
atması,
-anahtarların arızalanmasıdır.
*Fren müşiri ikaz
sisteminin bir parçasıdır.
*Farlardan bir kısmı ya da
hiçbiri yanmıyorsa, sigortası atık olabilir.
*Flaşör
arızalanınca sinyal lambası yanmaz.
*Sigortalar atıksa
bunun yerine aynı amperde sigorta takılır.
*Far anahtarı
bozuksa farlar yanmaz.
*Isı göstergesi çalışmıyorsa, ısı
göstergesi müşiri arızalı olabilir.
*Aracın fren lambaları
yanmıyorsa, fren müşiri arızalı olabilir.
*Fren
lambalarından biri yanmıyorsa, yanmayan lambanın ampulu yanmış
olabilir.
*Farların bakımı yapılırken, far ayarı
yapılır.
*Farlardan biri sönük yanıyorsa far kablo
bağlantısı gevşemiş veya paslanmış olabilir.
*Sigortanın
görevi, kısa devre olduğunda sistemi
korumaktır.
GÜÇ AKTARMA
ORGANLARI
Güç aktarma organları
sırasıyla:
Debriyaj, vites kutusu, şaft, diferansiyel,
akslar, tekerleklerdir.
Difarensiyelin görevi, gücü
arttırmak, kendine gelen hareketi 90 derece kırıp akslar
yardımıyla tekerleklere iletmek, virajlarda içteki tekerleği
az, dıştakini fazla döndürerek kolay ve rahat viraj almayı
temin etmektir.
Kavrama (debriyaj) motorla vites kutusu
arasındaki irtibatı keserek vites değiştirme olanağı sağlayan
aktarma organıdır.
Akslar, diferansiyelin hareketini
tekerleklere iletirler.
Vites kutusu, aracın hızını ve
gücünü ayarlar.
*Araç hareket halindeyken ayağımız debriyaj
pedalı üzerinde devamlı durursa debriyaj balatası
aşınır.
*Aracın ilk çalışması esnasında bir miktar gaz
verildikten sonra debriyaj pedalına sonuna kadar basmanın
faydası vardır.
*Debriyaj balatası yağlanırsa debriyaj
kaçırır. Debriyaj teli koparsa araç vitese geçmez.
*Vites
değiştirirken debriyaj pedalına sonuna kadar basılır.
*Araç
geri vitese takılmak istendiğinde takılmıyorsa, debriyaj
pedalından ayak çekilip yeniden basılır.
*Aktarma
organlarında yağ olarak, dişli yağı kullanılır.
*Vites
değiştirirken ses geliyorsa, debriyaja tam
basılmamıştır.
*Ani ve sert duruş kalkış yapmak debriyaj
balatasını sıyırabilir.
*Vites kutusu bakımı yapılırken
yağa ve yağ kaçağına dikkat
edilir.
LASTİKLER
*Lastiklerin
yeri, her altı ayda bir ya da her 10.000 km'de yer
değiştirilerek aşınmalar denklenmelidir.
*Lastiklerdeki
ağırlık dengesinin bozukluğu demek olan balans oluşursa araçta
titreşim oluşur. Bu titreşimler en çok direksiyon simidinde
hissedilir.
*Lastik değiştirilirken kriko takılınca el
freni çekili olmalıdır.
*Lastiklere normalden az hava
basılırsa lastikler sürekli olarak ortadan aşınırlar ve araç
titrer. Aracın lastikleri araca binileceği zaman kontrol
edilir.
*Dubleks lastik iç lastiği olmayan lastiktir.
*Karlı havalarda zincir çekici tekerlerin ikisine de
takılır.
*Isınmadan dolayı lastik hava basıncı artmışsa
hiçbir şey yapılamaz.
*Latiklerin üzerindeki rakamlar
lastik ebatlarını belirtir.
*Bir tekere dubleks, diğer
tekere şamyelli lastik takılırsa araç bir tarafa
çeker.
*Bijonların temizliği kuru bezle
yapılır.
FRENLER
Araç üzerinde 3
tip fren bulunur:
-Motor freni (kompresyon freni)
-Ayak
freni
-El freni
Araçta el freni duran aracı sabitlemek
için kullanılır. El freni kopmuş ise el freni tutmaz. El freni
çekili durumda unutulup yola devam edilirse kampanalar ısınır
ve fren tutmaz.
Ayak freni 3 tiptir:
-Hidrolik
fren
-Havalı fren
-Karma fren
Fren sisteminin bazı
parçaları şunlardır:
-Fren pedalı
-Merkez
pompası
-Fren boruları
-Tekerlek silindirleri
-Fren
diski
-Fren balatası
-Kampanalar
-Fren ayar
sistemleri
ÖNEMLİ
HATIRLATMALAR
*Havalı frenli bir araçta
üsttekilere ilaveten hava tüpü ve kompresör bulunur.
*ABS
frenin avantajları, frenlerken direksiyon hakimiyetini
bozmaması ve fren mesafesini kısaltmasıdır.
*Fren
yapılmasına rağmen aracın hızı azalmıyorsa, fren hidroliği yok
veya azalmış hatta fren ayarları gecşek olabilir. Fren
sistemine yağ sızmış olabilir. Fren sisteminde kaçak olabilir.
*Soğuk havalarda el freni çekil durumda bırakılırsa fren
balataları donarak yapışır.
*Fren sisteminde hidrolik
azalmışsa hidrolik yağı ile takviye edilir.
*Ayak frenine
basıldığında ön ve arka tekerlekler birlikte durur.
*Araç
çalışıyor fakat hareket ettirilemiyorsa el freni çekik
olabilir.
*Aracın kampanaları aşırı ısınmışsa fren ayarları
bozuk olabilir.
*Ön lastiklerin biri yeni biri eskiyse
frenlerken araç bir tarafa çeker.
*Westinghouse tipi frenli
bir arabada hareket halinde iken motor stop ettirilirse asla
fren tutmaz.
*Hava frenli araçta hava basınç göstergesi
basınç göstermiyorsa araç olduğu yerden
kaldırılmaz.
ÖN DÜZEN SİSTEMİ
Ön
düzen sistemi, aracın dönüşünü sağlar. Direksiyon simidi,
direksiyon mili, sonsuz dişli, sektör dişli, rot, eğri rot,
kısa rot, rotbaşı bu sistemin bazı parçalarıdır.
Direksiyon
kutusu yağı kontrol edilmelidir. Araçta çekme, gezme vs. varsa
servise gidilmelidir. Kamber/ Kaster/ King-pim/ rot ve
direksiyon kutusu ayarları gibi ayarları vardır. Ayarsızlık ve
dişlilerin aşınması, direksiyon boşluğu artırır.
Ayrıca
rot başlarının aşınması ile direksiyon kutusu arızaları da
direksiyon boşluğunu artırır.
*Ön düzen ayarları bozuksa
ön lastikler içten ve dıştan aşınır.
*Direksiyon zor
dönüyorsa lastik hava basıncı normalden azdır.
SÜSPANSİYON SİSTEMİ
Süspansiyon
sistemi, araç tekerlerinin aracın şasi ve gövdesiyle
birleştirildiği sistemdir. Yaylar (helezon yay), yaprak yaylar
(makaslar) ve amortisörlerden oluşur.
Helezon yaylar
otomobil türü araçlarda makaslar ise genellikle ağır hizmet
araçlarında kullanılır.
Yaylar, yoldan gelen darbe
titreşimleri üzerine alır. Yayların salınımını amortisör
kontrol eder.
BAKIMLAR
Günlük
bakımda motorun yağına, suyuna, fren hidroliğine, yakıtına,
lastik hava basınçlarına, ışık ve ikaz sistemlerine bakılır.
Haftalık bakımda vantilatör kayışı gerginliği, akü bakımı
yapılır.
*Akü bakımı yaparken akü dış yüzeylerinin ve kutup
başlarındaki oksitlerin sodalı su ve sıcak su ile
temizlenmesine, plakaların 1 cm üzerine kadar saf su ilave
edilmesine, eleman kapak deliklerinin açık tutulmasına, kışın
akü donmasın diye akü tam şarj ettirilir, dijital göstergeli
araçta asla akü takviyesi yapılmaz.
*Akü kendiliğinden
boşanıyorsa akünün üst kısmında pislik birikmiştir.
*Kısa
devreden dolayı yangın olursa akü kutup başları
çıkarılır.
*Akü 2 kutup başı arasında her iki kutup başına
değen bir madeni parça konsa akü kısa devre olup
patlar.
*Yağlı tip hava filtresinin bakımı yapılırken
sökülen parçalar gaz yağı ile temizlenir.
*Yeni bir araçta
0-2000 km arası ilk kullanım süresine rodaj denir. Rodaj
süresi çalışan parçaların birbiriyle alışma süresidir. Rodaj
süresince aşırı sürat yapılmaz, ani duruş kalkış yapılmaz,
motor tam güç konumunda çalıştırılmaz, uzun süre sabit hızda
gidilmez.